Bolahenk, davut gibi boyut olarak uzun ve
çalması zor olan Neylerin, daha çok nısfiyeleri üflenir.
Temel sesi bemollü ses olan Neylere de Mabeyn
Neyler denir.
La bemol, Si Bemol, Re bemol, Mi
bemol tonlarındaki Neylerin genel adı Mabeyn Neylerdir.
Neyin isimleri nasıl belirleniyor?
Neylerin uzunluklarına ve çıkarttıkları seslere göre belirlenmektedir.Bu arada Sesi kısacık tanımlayalım.
Ses nedir?
Ses, enerjinin kaynağından kademeli olarak artan ses dalgaları ile transfer edildiği gaz,sıvı ya da katı elastik bir ortamın mekanik titreşimidir.
Neyin tonu nasıl belirleniyor ?
Değerli Neyzenler, bu tonlar için Neyimizdeki LA SESİ baz alınır.
Neydeki La Sesi sadece sağ el yüzük parmağımız açık olacak şekilde çıkan sesdir.
La sesini çıkartmak için kapatacağımız perdeler:
SAĞ EL : Baş,İşaret,Orta ve Yüzük Parmağımız.
SOL EL : İşaret ve Orta Parmağımız .
Alttaki Resmi inceleyiniz:
Ney enstrumanının Tonları:
Bolahenk Nısfıye Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Mİ sesine denk geldiği için Bolahenk Ney Mi tonundadır.
Bolahenk Mabeyn Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Mİ BEMOL sesine denk geldiği için Bolahenk Mabeyn Ney Mi Bemol tonundadır.
Süpürde Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki RE sesine denk geldiği için Süpürde Ney Re tonundadır.
Müstahzen Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi ,Piyaondaki DO DİYEZ sesine denk geldiği için Müstahzen Ney Do Diyez tonundadır.
Yıldız Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki DO sesine denk geldiği için Yıldız Ney Do tonundadır.
Kız Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Sİ sesine denk geldiği için Kız Ney Si tonundadır.
Kız Mabeyn Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Sİ BEMOL sesine denk geldiği için Kız Mabeyn Ney Si Bemol tonundadır.
Mansur Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki LA sesine denk geldiği için Mansur Ney La tonundadır.
Mansur Mabeyn Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki LA BEMOL sesine denk geldiği için Mansur Mabeyn Ney La Bemol tonundadır.
Şah Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki SOL sesine denk geldiği için Şah Ney Sol tonundadır.
Davut Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Fa sesine denk geldiği için Davut Ney Fa tonundadır.
Bolahenk Neyimizden üflediğimiz La (Dügâh ) sesi, Piyaondaki Mi sesine denk geldiği için Bolahenk Ney Mi tonundadır diyoruz.
Tablomuzda ayrıca belirtecek olursak :
| TÜRK MÜZİĞİNDEKİ İSMİ | UZUNLUĞU | BATI MÜZİĞİNDEKİ TONU |
| Bolâhenk Nısfiye | 505-525 mm | Mİ (E Dördüncü Aralık) |
| Bolâhenk- Mâbeyn | 545-565 mm | Mİ bemol (Eb) |
| Süpürde | 580-600 mm | RE (D) |
| Müstahsen | 615-635 mm | DO diyez (#C) |
| Yıldız | 645-665 mm | DO ( C) |
| Kız | 685-715 mm | Sİ (B) |
| Kız-Mâbeyn | 730-760 mm | Sİ (Bb) |
| Mansur | 770-810 mm | LA (A) |
| Mansur- Mâbeyn | 820-860 mm | LA bemol (Ab) |
| Şah | 900-940 mm | SÔL (G) |
| Dâvud | 900-940 mm | FA diyez (#F) |
| Dâvud- Mâbeyn | 960-1000 mm | FA (F) |
| Bolâhenk | 1010-1050 mm | Mi (E Birinci çizgi) |
Sonuç olarak Ney çeşitleri hakkındaki tonlar için Neyimizin La (Dügah) perdesi,Piyanoda hangi sese denk geliyorsa Neyimizin tonu o sesdir diyoruz.
Bu tonları bilmemiz Batı müziği ile ilgilenen arkadaşlarla çalışmaalar yaptığımızda çok faydalı olacaktır.
Bir de frekans konusuna da kısaca değinelim.
Frekans nedir?
Frekans,Sesin 1 saniye içerisindeki titreşim ya da devir sayısıdır.Frekans için birim olarak Hertz (Hz) kullanılır.
Sesin 1 saniye içerisindeki titreşim sayısı arttiıkça,diğer bir deyişle frekans yükseldikçe ses tizleşir,incelir.Frekans düştükçe ses kalınlaşır.
Frekans ve perde doğru orantılıdır.
İnsan kulağının duyabileceği en düşük frekans 20 Hz,en yüksek frekans ise 20.000 Hz olarak kabul edilir.
Aşağıdaki tablomuzda Neylerin frekans aralıklarını görmektesiniz :
| TÜRK MÜZİĞİNDEKİ İSMİ | FREKANS ARALIĞI | BATI MÜZİĞİNDEKİ TONU |
| Bolâhenk Nısfiye | 261,63-1864,7 Hz arasında. | Mİ (E Dördüncü Aralık) |
| Bolâhenk- Mâbeyn | 261,63-1864,7 Hz arasında. | Mİ bemol (Eb) |
| Süpürde | 246,94-1760 Hz arasında. | RE (D) |
| Müstahsen | 233,08-1661,2 Hz arasında. | DO diyez (#C) |
| Yıldız | 220-1568 Hz arasında. | DO ( C) |
| Kız | 207,64-1480 Hz arasında. | Sİ (B) |
| Kız-Mâbeyn | 730-760 Hz arasında. | Sİ (Bb) |
| Mansur | 196-1396,9 Hz arasında. | LA (A) |
| Mansur- Mâbeyn | 174,61-1244,5 Hz arasında. | LA bemol (Ab) |
| Şah | 164,81-1174,7 Hz arasında. | SÔL (G) |
| Davud | 155,56-1108,7 Hz arasında. | FA diyez (#F) |
| Dâvud- Mâbeyn | 146,83-1046,5 Hz arasında. | FA (F) |
| Bolâhenk | 138,59-987,77 Hz arasında. | Mi (E Birinci çizgi) |
Ney çeşitleri hakkında bu bilgileri bilmemiz oldukça yararlı olacaktır.
